Zbyt rzadko mówimy dziecku, że je kochamy i nie okazujemy uczucia w inny sposób (przytulanie, głaskanie, tulenie). To dla 99,9 procent rodziców jest oczywistością, więc uznajemy, że dziecko wie o naszej miłości. Nic bardziej mylnego – dziecko musi słyszeć regularnie, że jest dla nas ważne, że je kochamy. Nie tylko po to, by w to wierzyło. Mówiąc o swojej miłości i ją okazując gestami uczymy dziecko „jak to się robi”. Jeśli tego zaniechamy – wychowamy emocjonalnego kalekę, który w przyszłości nie będzie umiał ani mówić o uczuciach, ani ich okazywać.

Zbyt często krytykujemy dziecko i wytykamy mu błędy. – Nie rób tak! Znowu nie posprzątałeś! Dlaczego nie umyłaś rąk? – w domach czasami wydaje się, że nie milkną pretensje rodziców do dzieci. Rodzice uważają (słusznie) że mają prawo i obowiązek zwracać uwagę dziecku, jeśli postępuje nie tak, jak powinno. Ale po pierwsze, czasem warto odpuścić i nie kruszyć kopii o drobiazgi. Po drugie – każdą uwagę można przekazać w sposób pozytywny, który nie ustawi dziecka na pozycji „wysłuchującego”. Bo umówmy się – mało kto lubi być karcony, a dziecko pod tym względem nie różni się niczym od dorosłego.

Generalizujemy. – Nigdy nie sprzątasz pokoju! Zawsze muszę to za ciebie robić! To błąd nie tylko wychowawczy ale jeden z symptomów braku podstawowych umiejętności komunikowania się z innymi. Nie można generalizować, ani w rozmowach z partnerem, ani z szefem, ani z własnym dzieckiem.
Nie zwracamy uwagi dziecku i nie reagujemy, jeśli nagannie się zachowuje. To paradoks, ale czasami ci sami rodzice, którzy są skłonni wytykać rozlaną wodę w łazience, przymykają oko, gdy ich trzylatek tłucze inne dzieci w piaskownicy łopatką, lub obsypuje je piaskiem. Rodzice uważają, że dziecko jest zbyt małe, albo – że po prostu „takie jest życie” i dzieci same rozwiązują swoje problemy. To nie jest prawda. Dziecko, nawet dwuletnie, nie jest zbyt małe by usłyszeć, że źle się zachowuje (i żeby zostać zabrane z piaskownicy lub placu zabaw do momentu powrotu do grzecznej formy). I na pewno dzieci same nie nauczą się, że nie wolno bić. To muszą im uświadomić dorośli.

Zbyt chętnie oddajemy opiekę (władzę) nad dziećmi elektronicznym nianiom. Chodzi tu oczywiście o TV, a w przypadku dzieci kilkuletnich – również o komputer. Zarówno telewizor jak i komputer same w sobie nie są niczym złym. Jednak rodzice powinni razem z dziećmi przynajmniej raz obejrzeć bajki, które im puszczają – i zawsze wiedzieć, co ich dziecko ogląda, co myśli o bohaterach. Rozmawiać o bajkach, o grach komputerowych, o emocjach. Inaczej bardzo szybko może okazać się, że stracimy dziecko na rzecz świata wirtualnego.

Nie wyznaczamy dziecku granic. To zaczyna się już w pierwszym roku życia – dziecko musi słyszeć, że czegoś nie wolno. W przeciwnym razie samo będzie eksplorować świat i badać cierpliwość rodziców, próbując wymuszać różne zachowania. Dwulatek musi usłyszeć, że nie kupimy zabawki za każdym razem, gdy jesteśmy w sklepie – nawet jeśli ma na to zareagować gwałtownym atakiem histerii. Wystarczy raz lub dwa znieść taki atak – zignorować go, by dziecko pojęło, że „nie tędy droga”, że w tym miejscu rodzice postawili szlaban. Poznanie takich granic stwarza dziecku poczucie bezpieczeństwa.

Stawiamy zbyt wiele zakazów. Czasami rodzice przesadzają w drugą stronę. Dziecko nie może dotykać bibelotów (to dlaczego stoją one w zasięgu jego rączek?), nie może bawić się garnkami, nie wolno rozwinąć rolki folii czy bawić się papierem toaletowym. W zasadzie – dlaczego? Żaden z tych zakazów nie ma sensu. Jeśli zaś rodzicom zależy, by dziecko czegoś nie dotykało – powinni usunąć to z zasięgu rażenia małego człowieka. Jeśli zakazów jest zbyt dużo, znaczenie tracą również te poważne. Dziecko rośnie w poczuciu, że skoro niczego mu nie wolno, jedynym sposobem jest ucieczka do innego świata.


Anna Kozłowska